Rak piersi
Rak piersi (łac. carcinoma mammae – rak gruczołu sutkowego) jest najczęstszym nowotworem złośliwym wśród kobiet. Rak sutka może również występować u mężczyzn, zdarza się jednak rzadko (u kobiet występuje 100 razy częściej, niż u mężczyzn) i jeśli jest rozpoznawany, to raczej w późnych stadiach. Liczba zachorowań na ten typ nowotworu ma niestety tendencję rosnącą.
Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka - zrób test online
Rak piersi dzieli się zasadniczo na 3 rodzaje:
- nieinwazyjny,
- pośrednio inwazyjny,
- inwazyjny.
Rak piersi – stopnie zaawansowania
Stopnie zaawansowania raka piersi:
- 0 – nieinwazyjny rak piersi przewodowy (łac. carcinoma intraductale) lub rak piersi zrazikowy (łac. carcinoma lobulare)
- I – rak inwazyjny do 2 cm średnicy bez przerzutów na węzły chłonne lub rak stopnia 0 z niewielkimi przerzutami
- IIA – rak inwazyjny do 2 cm średnicy z przerzutami do węzłów chłonnych lub rak inwazyjny 2-5 cm bez przerzutów na węzły chłonne
- IIB – rak inwazyjny 2-5 cm z przerzutami na węzły chłonne lub rak inwazyjny powyżej 5cm średnicy bez przerzutów
- IIIA – rak inwazyjny różnych rozmiarów z nieruchomym węzłami chłonnymi (w wyniku naciekania otoczenia poza torebkę węzła lub naciekania innych struktur)
- IIIB – rak zapalny, naciekający na klatkę piersiową lub skórę, raki z wieloma ogniskami lub przerzutami na węzły chłonne po tej samej stronie ciała
- IV – rak z przerzutami do odległych miejsc
Rak piersi – czynniki ryzyka
Czynniki zwiększające ryzyko zachowań to czynniki genetyczne oraz styl i sposób życia (dane statystyczne wskazują, że większe ryzyko zachorowań występuje w krajach wysoko rozwinięty, m.in. USA, Europie Zachodniej, znacznie rzadziej w Afryce i Azji).
Ryzyko zachorowania wzrasta po przekroczeniu 30 roku życia, w okresie przekwitania ryzyko stabilizuje się i oscyluje blisko stałej wartości.
Dodatkowe czynniki ryzyka to:
- brak potomstwa (kobiety nigdy nie rodzące są około 3 razy bardziej narażone na zachorowanie niż kobiety rodzące);
- późny wiek pierwszego porodu;
- niektóre choroby sutka (np. brodawczakowatość przewodów, gruczolistość stwardniająca);
- narażenie na promieniowanie jonizujące, dotyczy to tylko kobiet naświetlanych przed mniej więcej 30 rokiem życia (badania mammograficzne nie powodują zwiększenia ryzyka zachorowania na raka piersi).
Czynniki, których wpływ na zwiększenie zachorowań jest nie do końca potwierdzony:
- zastępcze terapie estrogenowe;
- przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych;
- nadwaga i dieta bogata w tłuszcze;
- spożycie alkoholu oraz palenie tytoniu.
Rak piersi – diagnostyka i rozpoznawanie
Wykrywanie i rozpoznawanie raka piersi odbywa się poprzez badanie palpacyjne lub mammograficzne – jest to przeważnie zgrubienie w piersi, które nie powoduje bólu, badanie mammograficzne pozwala wykryć chorobę zanim guzek stanie się namacalny.
Inne objawy pojawiają się w późniejszych stadiach, mogą to być zaciągnięcie brodawki sutkowej lub tzw. pomarańczowa skórka.
Niezwykle ważne jest regularne wykonywanie badań mammograficznych, gdyż w połączeniu z badaniem palpacyjnym skuteczność badania wynosi dużo powyżej 90%! Wczesna diagnostyka pozwala wychwycić problemy na wczesnych etapach rozwoju, co nie tylko skraca i ułatwia leczenie, ale często ratuje życie. Zalecane jest, by kobiety w wieku 40-50 lat wykonywały mammografię raz na 2 lata, kobiety powyżej 50 roku życia raz w roku.
Warto także pamiętać, że nie każdy guz wykryty w badaniu palpacyjnym jest nowotworem złośliwym, jedynie około 10% wykrytych guzów to formy złośliwe, 90% to zazwyczaj łagodne i niegroźne zmiany.
Nawroty raka piersi po wyleczeniu zdarzają się w około 10% przypadków, przy czym można je obniżać poprzez odpowiednią radioterapię.
Rak piersi może powodować przerzuty, najczęściej atakowane są nasady kości długich, żebra, kręgosłup. Ryzyko przerzutów wynosi około 18%, ale podobnie jak ryzyko nawrotów choroby można zmniejszyć je poprzez leczenie hormonalne i/lub chemioterapię.
Rak piersi – leczenie
Szanse wyleczenia zależą od wielu czynników, m.in.:
- wielkości zaatakowanego obszaru;
- zajęcia węzłów chłonnych;
- stopnia złośliwości guza;
- typu histologicznego;
- szybkości rozprzestrzeniania się nowotworu.
Powodzenia leczenia raka piersi zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i wynosi około 90% w stadium O i I, w stadium II około 70%, w stadium III około 40%. Leczenie paliatywne pozwala dość często na wieloletnie przeżycie.
W przypadku podejrzenia choroby należy natychmiast podjąć działania zmierzające do dokładnej diagnozy i leczenia, by nowotwór nie przeobraził się w stadia wyższe, a tym samym trudniejsze do wyleczenie.
Każdorazowo choroba analizowana jest przez zespół lekarski, m.in. onkologa, chirurga, radiologa, patologa, radioterapeutę, który podejmuje decyzję o metodach leczenia i konsultuje ją z pacjentką. Dla wielu kobiet diagnoza jest dużym szokiem, ale szanse powodzenia w walce z chorobą leżą w regularnej diagnostyce, nie należy się więc jej bać, a w przypadku wykrycia jak najszybciej poddać się leczeniu specjalistycznemu.
W stopniach O i I, rzadko w stopniu II, stosuje się leczenie operacyjne, w przypadku gdy byłoby ono nieskuteczne wykonywana jest mastektomia (usunięcie piersi).
W stopniach II i III często stosowana jest dodatkowo odpowiednia chemioterapia lub hormonoterapia. W stopniu IV prowadzone jest wyłącznie leczenie paliatywne (chemio- lub hormonoterapia), dobierane na podstawie oceny histopatologicznej wycinka guza.
W rzadkich przypadkach stosowane może być uzupełniająco leczenie celowane, jednak jest ono skuteczne tylko w określonych przypadkach, ma niewiele skutków ubocznych i jest niezwykle kosztowne.
W trakcie leczenia jak i po jego zakończeniu bardzo ważna jest rehabilitacja, szczególnie ważne jest dbanie o węzły chłonne oraz stan kończyny po stronie wystąpienia raka. Prowadzona jest ona przez same pacjentki jak również przez doświadczonych rehabilitantów.
Pacjentki z diagnozą raka piersi, prócz oczywistych obaw o życie i zdrowie odczuwają również obawy o piersi, które są naturalnym atrybutem każdej kobiety. Wszelkie zabiegi lecznicze prowadzone są tak, by możliwie najmniej ingerować w tkankę, jednak w przypadku usunięcia piersi, wykonywane są zabiegi tzw. rekonstrukcji piersi. Stosowane są specjalne protezy bądź tkanki własne pacjentki. Efekty zazwyczaj są zadowalające, co dodatkowo wpływa na polepszenie stanu psychicznego pacjentki, jej samopoczucia i samooceny.
